Olasz hadi írók és generálisok Bécs és Isztambul között

január 4th, 2017 § 0 comments

author abstract

F. Mol­nár Mó­ni­ka, Olasz hadi írók és ge­ne­rá­li­sok Bécs és Isz­tam­bul kö­zött: L. F. Mar­sig­li és kor­tár­sai, Bu­da­pest, re­ci­ti, 2016.

Italian military writers and generals between Vienna and Istanbul.
L. F. Marsigli and his contemporaries

A cons­ide­rab­le num­ber of Ita­li­an ge­ne­r­als in the ser­vi­ce of the co­urt of Leo­pold I (1640–1705), em­pe­ror of the Holy Ro­man Em­pire, king of Hun­gary, Bo­he­mia, Cro­a­tia and Sla­vo­nia, cont­ri­bu­ted to the rise of the Aust­ri­an Habs­burgs. Du­ring the se­cond part of the 17th cent­ury, fol­lo­wing the conc­lu­si­on of the pro­tes­tant wars in Euro­pe, Leo­pold I’s mul­ti­eth­nic em­pire was for­ced to wage a war aga­inst the Ot­tom­ans, who had at­tac­ked the count­ri­es of the Aust­ri­an em­pe­ror, fol­lo­wing partly also the in­te­rests and the ad­vi­ce of the gre­at ri­val of Leo­pold, Lo­u­is XIV, king of France. The Ita­li­an ge­ne­r­als be­came pro­ta­go­nists of the­se conf­licts, both by figh­ting in the the­o­re­ti­cal field – as mi­li­tary writers – and also in the prac­ti­cal sen­se, by figh­ting aga­inst the Ot­tom­ans in the mi­li­tary cam­pa­igns in Hun­gary.

This vo­lu­me is the re­sult of a long-term re­se­arch pro­ject con­duc­ted in se­ve­ral Ita­li­an ci­ti­es, and in Vi­en­na and Is­tan­bul, which has las­ted al­most a de­ca­de. In the pre­sent mo­no­gra­ph, on the ba­sis of partly un­pub­lis­hed sour­ces, we can get to know in de­ta­il the li­ves, ac­ti­vi­ti­es and writings of Ra­i­mon­do Mon­te­cuc­co­li (1609–1680) from Mo­de­na, tho­se of his pu­pil, the Nea­po­li­tan An­to­nio Ca­raf­fa (1646–1693) and in the most de­ta­il tho­se of the­ir fol­lo­wer, Bo­lo­gne­se count Lu­i­gi Fer­di­nan­do Mar­sig­li (1658–1730). In the ap­pen­dix one can see the edi­ti­on of many of the­se mostly Ita­li­an do­cu­ments.

The first part of the book de­als with the per­son of Ra­i­mon­do Mon­te­cuc­co­li, who was not only a well-known the­o­rist of the war aga­inst the Ot­tom­ans – who in his view were back­ward, and the­ir army se­emed to him to be aff­lic­ted by a comp­lex so­ci­al cris­is – but he was also an ex­pe­ri­en­ced ge­ne­ral, very ac­tive in the mi­li­tary cam­pa­igns in Transyl­va­nia (in 1661) and Hun­gary. This se­cond ex­pe­di­ti­on en­ded with the glo­ri­o­us vic­to­ry of Szent­gott­hárd in 1664. This chap­ter has been comp­le­men­ted by the cor­res­pon­den­ce bet­ween Mon­te­cuc­co­li and Mat­tia de’ Me­di­ci in the gi­ven pe­ri­od, which has been dis­co­ve­red in the Ar­chi­vio di Sta­to di Fi­ren­ze. A part of this un­pub­lis­hed sour­ce ma­te­ri­al can be read in the ap­pen­dix.

An­to­nio Ca­raf­fa fol­lo­wed fa­ith­fully the line de­ter­mi­ned by Mon­te­cuc­co­li, both in the po­li­ti­cal and in the mi­li­tary field, by hel­ping Leo­pold I win aga­inst the ene­mi­es ins­ide and out­si­de of his em­pire. Among the­se ene­mi­es Ca­raf­fa was figh­ting mostly aga­inst Imre Thö­kö­ly, a Hun­ga­ri­an ally of the Turks. A no­velty of this chap­ter is the un­pub­lis­hed do­cu­ments re­la­ted to An­to­nio Caraffa’s ac­ti­vi­ti­es. This sour­ce ma­te­ri­al has been dis­co­ve­red in the Ar­chi­vio di Sta­to di Na­po­li, and a transcript­ion of many of the­se do­cu­ments can be read in the ap­pen­dix of this vo­lu­me.

The last pro­ta­go­nist of this vo­lu­me, L. F. Mar­sig­li had the op­por­tunity to get in con­tact with the Ot­tom­ans in four dis­tinct ways: when he was yo­ung, he tra­vel­led to the Ot­tom­an ca­p­ital, as a ‘tu­ris­ta cu­ri­o­sis­si­mo’ (or rat­her as a spy) for al­most a year; la­ter he li­ved (and ne­arly died) among them as a sla­ve, sin­ce be­fo­re the sie­ge of Vi­en­na (1683) he got in­ju­red, cap­tu­red and was sold to Ah­med Pas­ha of Te­mes­vár; figh­ting aga­inst them in the Hun­ga­ri­an mi­li­tary cam­pa­igns; and fi­n­ally, at the conc­lu­si­on of the war, he took part in the neg­o­ti­a­tions of the pe­ace of Car­lo­witz as a con­sig­li­e­re as­sis­ten­te of the two im­pe­ri­al de­pu­ti­es. Furt­her­mo­re, af­ter the sti­pu­la­ti­on of the peace-treaty, Mar­sig­li re­ce­i­ved a dip­lo­ma­tic com­mis­si­on of pri­ma­ry im­por­tance, na­mely in 1699 he was de­le­ga­ted by Em­pe­ror Leo­pold I to de­ter­mi­ne and draw the new frontier-line, in ot­her words, to fix the new bor­der bet­ween the Ot­tom­an Em­pire and the Habs­burg one. This was a rat­her long and ti­ring task (that en­ded only in 1701), mostly be­ca­u­se of the for­ma­li­ti­es that ser­ved to ma­in­ta­in the dig­nity and prest­ige of the Ot­tom­ans as an im­por­tant po­wer, even tho­ugh they had to re­no­un­ce in fa­vo­ur of the Habs­burgs the ter­rit­ori­es of Hun­gary, Cro­a­tia, Sla­vo­nia and Transyl­va­nia. On the ba­sis of his mul­ti­form ex­pe­ri­en­ces, he pro­du­ced a num­ber of writings, partly un­pub­lis­hed and kept to­day in the ‘Fon­do Mar­sig­li’ of the Uni­ver­sity Lib­rary of Bo­lo­gna (BUB).

Lu­i­gi Fer­di­nan­do Marsigli’s most im­por­tant writing abo­ut the Ot­tom­ans is en­tit­led “Sta­to mi­li­ta­re dell’Impero Ot­tom­ano, inc­re­men­to e dec­re­men­to del me­de­si­mo”, pub­lis­hed in a bi­lin­gu­al (Italian-French) edi­ti­on in 1732. This book has been analy­zed by the aut­hor of the pre­sent mo­no­gra­ph in a de­tai­led man­ner, sin­ce it is an ex­cel­lent sour­ce not only for the to­pic sugg­es­ted by tit­le, but also for the his­to­ry of the war in Hun­gary aga­inst the Turks, and for the cul­t­u­ral life of the Ot­tom­an Em­pire. In ad­di­ti­on to the­se writings by Mar­sig­li, we also have to ment­ion his pres­tigi­o­us coll­ec­ti­on in Bo­lo­gna of ori­en­tal ma­nuscripts, with many Tur­kish do­cu­ments, which is cons­idered the se­cond most im­por­tant and va­lu­ab­le coll­ec­ti­on of this kind, af­ter that of the Va­ti­can Lib­rary.

From the­se case-studies, we can see how the mi­li­tary le­aders of Ita­li­an origins, mem­bers of the so-called Mi­litär­par­tei in Vi­en­na promo­ted cons­tantly – as­sum­ing also conf­licts with the ot­her frac­ti­on – the ab­so­lu­te need to drive the Ot­tom­ans out from the ter­ri­to­ry of the Hun­ga­ri­an King­dom. The­se Ita­li­ans pro­pa­ga­ted to­wards the mi­nis­ters and the em­pe­ror himself the idea of a Gre­at War aga­inst the Turks, which wo­uld dest­roy the for­ces of this Mus­lim po­wer in Euro­pe. On the one hand, in the po­li­ti­cal sen­se, among many ot­her Ita­li­an sol­di­ers, also Mon­te­cuc­co­li, Ca­raf­fa and Mar­sig­li ai­med to sup­port the ab­so­lu­tis­tic go­als of em­pe­ror Leo­pold, in or­der to inc­re­a­se ef­fi­ci­ency in the war. On the ot­her hand, in the mi­li­tary field with the­ir writings and pro­pos­als, and ob­vi­o­usly with the­ir mi­li­tary ac­ti­vity, they cont­ri­bu­ted to the li­ber­ati­on of Hun­gary from the Ot­tom­ans, a pro­cess conc­lu­ded with the tre­aty of Car­lo­witz in 1699.

free download

Scrittori militari e generali italiani tra Vienna ed Istanbul.
L. F. Marsigli e i suoi contemporanei

I ge­ne­ra­li ita­li­a­ni che ser­vi­va­no nu­mer­o­sis­si­mi nel­la cor­te vi­ennese di Leo­pol­do I (1640–1705) im­pe­ra­to­re del Sac­ro Ro­ma­no Im­pe­ro, re d’Ungheria, di Bo­e­mia, di Cro­a­zia e Schia­vo­nia cont­ri­bu­i­ro­no enor­me­men­te all’ascesa deg­li As­bur­go d’Austria. Nel­la se­con­da metà del Se­i­cen­to, fi­ni­te le guerre con i pro­tes­tan­ti in Eu­ro­pa, l’impero mul­ti­et­ni­co di Leo­pol­do I fu cost­ret­to a con­dur­re guerra cont­ro gli Ot­tom­ani che ave­va­no at­tac­ca­to gli sta­ti dell’imperatore aust­ria­co, se­gu­en­do gli in­te­r­es­si e i con­sig­li anche di Lu­i­gi XIV, sov­ra­no del­la ri­vale Fran­cia. I ge­ne­ra­li ita­li­a­ni sia com­bat­ten­do in cam­po te­o­re­ti­co, – come scrit­to­ri mi­li­ta­ri – sia in cam­po pra­ti­co lot­tan­do cont­ro gli Ot­tom­ani nel­le cam­pagne mi­li­ta­ri in Ung­he­ria, di­ven­ta­ro­no pro­ta­go­nis­ti di ques­ti scont­ri.

Il pre­sen­te vo­lu­me è frut­to di una ri­cer­ca ese­gu­i­ta in di­ver­se città in Ita­lia nonc­hé a Vi­en­na ed a Is­tan­bul, per qu­a­si un de­cen­nio. Nel lib­ro pos­si­a­mo co­nos­ce­re det­tag­lia­ta­men­te la vita, l’attività cont­ro gli Ot­tom­ani e gli scrit­ti mi­li­ta­ri del con­dot­ti­e­ro mo­de­ne­se Ra­i­mon­do Mon­te­cuc­co­li (1609–1680), del suo dis­ce­po­lo na­po­le­ta­no An­to­nio Ca­raf­fa (1646–1693) e – in modo an­cor più det­tag­lia­to – il loro se­gu­ace, il con­te bo­lo­gne­se, Lu­i­gi Fer­di­nan­do Mar­sig­li (1658–1730) in base a del­le fon­ti in par­te ine­di­te. Una vas­ta scel­ta di ques­ti do­cu­men­ti, in gran par­te di lin­gua ita­li­a­na, si tro­va­no nell’allegato.

Il pri­mo tra ques­ti per­so­n­ag­gi, Ra­i­mon­do Mon­te­cuc­co­li, olt­re es­se­re un il­lus­tre te­o­re­ti­co del­le guerre cont­ro gli Ot­tom­ani – che ven­ne­ro ri­ten­uti da lui ar­retra­ti e il loro es­er­ci­to pa­re­va ir­ri­me­dia­bil­men­te tra­vol­to da una comp­les­si­va cri­si so­ci­ale – fu un es­per­to ge­ne­rale mol­to at­ti­vo nel­le cam­pagne gui­da­te in Tran­sil­va­nia (nell’anno 1661) e in Ung­he­ria. Quest’ultima spe­di­zi­o­ne finì poi con la glo­ri­o­sa vit­to­ria a Szent­gott­hárd nel 1664. A ques­ta par­te vi­e­ne poi comp­le­ta­ta dal­la cor­ris­pon­den­za di Mon­te­cuc­co­li con Mat­tia de’ Me­di­ci del dato pe­ri­o­do, scoper­ta nell’Archivio di Sta­to di Fi­ren­ze. Una par­te di ques­te let­te­re si­no­ra ine­di­te si tro­va­no nell’allegato.

An­to­nio Ca­raf­fa se­gu­i­va fe­del­men­te la li­nea fon­da­ta da Mon­te­cuc­co­li sia sul cam­po po­li­ti­co, sia su qu­el­lo mi­li­ta­re, ai­utan­do a scon­fig­ge­re i ne­mi­ci in­ter­ni ed es­ter­ni dell’imperatore Leo­pol­do I. Tra ques­ti, in pri­mo lu­o­go, Ca­raf­fa lot­ta­va cont­ro l’alleato ung­he­r­e­se deg­li Ot­tom­ani, Imre Thö­kö­ly. No­vità di ques­to ca­pi­to­lo è il vo­lu­me di do­cu­men­ti ine­di­ti re­la­ti­vi all’attività di An­to­nio Ca­raf­fa scoper­to nell’Archivio di Sta­to di Na­po­li, dei qu­a­li in­olt­re si tro­va­no pa­recc­hie trascri­zi­o­ni nell’allegato del vo­lu­me.

L. F. Mar­sig­li, l’ultimo nost­ro pro­ta­go­nis­ta ebbe la for­tu­na di met­ter­si in con­tat­to con gli Ot­tom­ani in quatt­ro modi as­sai di­ver­si: viag­gi­an­do da gi­o­va­ne nel­la loro ca­pi­tale come ‘tu­ris­ta cu­ri­o­sis­si­mo’ (op­pu­re spia) dove pas­sa­va qu­a­si un anno; vi­ven­do – e qu­a­si morendo – tra di loro come schia­vo, sicc­o­me poco pri­ma dell’assedio di Vi­en­na (1683) fu fe­ri­to e ven­ne impri­gi­on­ato e vend­uto ad Ah­med Pas­cia di Te­mes­vár; com­bat­ten­do cont­ro di loro nel­le cam­pagne mi­li­ta­ri d’Ungheria; e fi­ni­ta la guerra trattan­do come con­sig­li­e­re as­sis­ten­te dei due dep­uta­ti im­pe­ri­a­li con i tur­chi du­ran­te le tratta­tive per la pace a Car­lo­witz. Fir­ma­ta la pace a Mar­sig­li ven­ne af­fi­da­to un in­c­a­ri­co dip­lo­ma­ti­co di pri­ma­ria im­por­tan­za: dal 1699 in­fat­ti egli operò come Plen­i­po­ten­zia­rio dell’Imperatore Leo­pol­do I per de­ter­mi­na­re e di­segn­are la li­nea del­la fron­ti­e­ra, vale a dire per sta­bi­li­re i nu­o­vi con­fi­ni tra l’Impero Ot­tom­ano e qu­el­lo As­bur­gi­co, un lun­go e fa­ti­co­so – sop­ra­tut­to per le for­ma­lità che ser­vi­ro­no a man­tene­re la dig­nità e il pres­tigio deg­li Ot­tom­ani come gran­de po­ten­za, anche dopo di do­ver ce­de­re agli As­bur­go Ung­he­ria, Cro­a­zia, Schia­vo­nia e la Tran­sil­va­nia – pro­ces­so che durò fino al 1701. Dal­le sue es­pe­ri­en­ze sug­li Ot­tom­ani, han­no tratto ori­gi­ne di­ver­si scrit­ti mar­si­li­a­ni, in par­te ine­di­ti e con­ser­va­ti nel cosi­det­to ‘Fon­do Mar­sig­li’ del­la Bib­lio­te­ca Uni­ver­si­ta­ria di Bo­lo­gna (BUB), e in par­te pubb­li­ca­ti. L’opera più im­por­tante di Lu­i­gi Fer­di­nan­do Mar­sig­li sug­li Ot­tom­ani è lo „Sta­to mi­li­ta­re dell’Impero Ot­tom­ano, inc­re­men­to e dec­re­men­to del me­de­si­mo” pubb­li­ca­to due anni dopo la mor­te dell’autore, cioè nel 1732 vi­e­ne det­tag­lia­ta­men­te ana­liz­za­ta dall’autrice del pre­sen­te vo­lu­me. Ques­to ca­po­la­vo­ro di edi­zi­o­ne bi­lin­gue (italiano-francese) è un’eccellente fon­te – olt­re qu­el­lo che ci sug­ge­ris­ce il ti­to­lo – del­la sto­ria del­le guerre cont­ro il tur­co in Ung­he­ria e in­olt­re anche dell’economia e del­la sto­ria cul­t­u­rale dell’Impero Ot­tom­ano. In ag­gi­un­ta a ques­ti scrit­ti mar­si­li­a­ni dob­bi­a­mo men­zi­on­are anche la pre­zio­sis­si­ma rac­col­ta di ma­noscrit­ti ori­en­ta­li, tra i qu­a­li anche tur­chi, del con­te bo­lo­gne­se che è la se­con­da più gran­de e va­l­oro­sa dopo qu­el­la del Va­ti­ca­no.

Ef­fet­ti­va­men­te i capi mi­li­ta­ri di pro­ve­ni­en­za ita­li­a­na, fa­cen­do par­te del­la cosi­det­ta Mi­litär­par­tei del­la città im­pe­ri­ale pro­mu­o­ve­va­no cos­tan­te­men­te – as­su­men­do anche il conf­lit­to con l’altra faz­io­ne del­la po­li­ti­ca vi­ennese – l’assoluta ne­ces­sità del­la cac­cia­ta deg­li Ot­tom­ani dag­li ter­ri­to­ri ung­he­re­si pro­pa­gan­do agli mi­nis­t­ri del­la cor­te e all’imperatore stes­so l’idea del­la gran­de guerra an­ti­tur­ca che av­reb­be de­vas­ta­to la for­za di ques­ta po­ten­za mu­sul­ma­na in Eu­ro­pa. Ment­re sul cam­po po­li­ti­co Mon­te­cuc­co­li, Ca­raf­fa, Mar­sig­li e tan­ti alt­ri co­man­dan­ti dal­la pe­nis­o­la ita­li­a­na vo­le­va­no for­te­men­te ap­pog­gia­re l’obiettivo as­so­lu­tis­ti­co dell’imperatore Leo­pol­do, – per po­ter au­men­ta­re anche l’efficenza bel­li­ca – sul cam­po mi­li­ta­re con le loro ope­re e sug­ge­ri­men­ti e in­fi­ne con la loro at­ti­vità bel­li­ca era­no val­idi par­te­ci­pi del pro­ces­so del­la li­beraz­io­ne d’Ungheria dal gi­o­go ot­tom­ano che av­reb­be fi­ni­to con la pace di Car­lo­witz nel 1699.

carica diretta

Viyana ve İstanbul arasında İtalyan askeri yazarlar ve generaller.
L. F. Marsigli ve çağdaşları

Habs­burg Ha­ne­danın üye­si, Kut­sal Roma İmp­ar­at­oru ve Ma­caris­tan, Bo­hemya, Hır­vat­is­tan ve Slo­ve­nya Kralı olan I. Leopold’un (1640–1705) hiz­met­in­de pek çok İt­al­yan asıllı ge­ne­ral gör­ev yapmıştır. 17. Yüzyılın ikin­ci yarısın­da, Avrupa’daki Pro­tes­tan sa­vaş­ların­dan son­ra, I. Leopold’ün multi-etnik İmp­ar­at­orl­uğu Leopold’ün ra­ki­bi Fransız Kralı 14. Louis’nin tav­siye ve çı­kar­larını iz­leye­rek Avus­turya İmp­ar­at­or­unun top­rak­ları­na hü­cum eden Osmanlılar’a karşı sa­vaşa gir­mek zo­runda kaldı. I. Leopold’un İmp­ar­at­orl­uğu Os­manlı İmparatorluğu’nun ge­ri­le­mesin­den fay­da­lana­rak II. Viya­na Kuşat­masın­dan (1683) son­ra Osmanlı-Kutsal İtt­if­ak Sa­vaş­ları sı­rasın­da büyük dev­let­ler arası­na katıldı.

Habs­burg or­dus­un­da su­baylık ya­pan İt­al­yan ge­ne­ral­lar hem fi­k­ri sah­a­da as­kerî ya­zar ve danış­man­lar ola­rak hem fi­i­liyat­ta Os­manlı­lara karşı Ma­cari­stan­da mü­ca­de­le ede­rek bu sa­vaşın baş ak­tör­le­riy­di. Bu ki­tap­ta – kıs­men yayın­lan­mamış kay­nak­lara dayana­rak – St. Gott­hard Mu­ha­re­besin­de (1664) Hab­surg or­du­sunun baş­kom­utanı Mo­dena­li Ra­i­mon­do Mon­te­cuc­co­li (1609–1680), onun öğ­ren­cisi Na­po­li­li Ge­ne­ral An­to­nio Ca­raf­fa (1646–1693) ve daha ayrıntılı ola­rak on­ların ta­kipçi­si Bo­lo­nyalı Kont Lu­i­gi Fer­di­nan­do Marsigli’nin (1658–1730) hayatı ve fa­a­liyet­le­ri­ni in­ce­leye­rek Marsigli’nin Os­manlı or­du­su hakkın­da­ki ana çalış­masının (Sta­to mi­li­ta­re dell’Impero Ot­tom­ano, inc­re­men­to e dec­re­men­to del me­de­si­mo. Am­ster­dam, 1732) bir tah­li­li­ni da yapıyo­ruz.

Ki­tabın ilk bö­lü­mü Osmanlılar’ın ge­ri­kaldığını ve or­du­larının sosyal çal­kantı için­de ol­duğu­nu düşü­nen, Osmanlılar’a karşı sa­vaşın meş­hur te­o­risye­ni ve aynı za­man­da Tran­silv­anya (1661) ve Ma­caris­tan as­ke­ri se­fer­ler­in­de ak­tif rol oy­namış olan tec­rü­be­li ge­ne­ral Ra­i­mon­do Mon­te­cuc­co­li üze­ri­ne­dir. Ma­caris­tan se­fe­ri 1664’de Szentgotthard’da şanlı bir za­fer­le ne­ti­ce­len­miş­tir. Bu ilk bö­lüm Flo­ran­sa Dev­let Arşivleri’nde keş­fe­di­len Mon­te­cuc­co­li ile Mat­tia de’ Me­di­ci arasın­da­ki yazış­ma­lar­la des­tek­len­mek­te­dir. Bu yayın­lan­mamış arşiv mal­ze­me­si­nin bir kısmı Ek’te görü­le­bi­lir.

An­to­nio Ca­raf­fa, I. Leopold’ün İmpr­at­orl­uk için­de ve dışın­da düş­man­ları­na karşı za­fer ka­zan­ması­na yardım ede­rek Montecuccoli’nin hem siya­si hem de as­ke­ri sah­a­da çiz­diği yolu sa­da­kat­le ta­kip et­miş­tir. Bu düş­man­lar arasın­da Ca­raf­fa en ziya­de Türkler’in Ma­car müt­te­fi­ki olan Imre Thököly’ye karşı mü­ca­de­le et­miş­tir. Bu bö­lü­mün ge­tir­diği bir ye­ni­lik An­to­nio Caraffa’nın fa­a­liyet­le­ri­ne dair yayın­lan­mamış bel­ge­le­re dayan­masıdır. Söz ko­nu­su bel­ge­ler Na­po­li Dev­let Arşivleri’nde bu­lun­muş­tur ve bir çoğunun çe­vi­ri­si Ek’te ve­ril­mek­te­dir.

Bu es­er­de in­ce­le­diği­miz son şah­siyet olan L. F. Mar­sig­li Osmanlılar’la dört kez tem­a­sa geç­miş­tir; Mar­sig­li genç­ken me­raklı bir tu­rist (veya bel­ki bir ca­sus) ola­rak Os­manlı baş­ken­tine seya­hat et­miş ve bir yıl kalmıştır. İk­inci ola­rak Viya­na kuşat­masın­dan (1683) önce ya­ralı ele geçi­ri­lip Temeşvar’lı Ah­med Paşa’ya satı­la­rak Os­manlı ül­kesin­de köle ola­rak yaşamıştır. Üçün­cü ola­rak Ma­car as­ke­ri se­fer­ler­in­de Osmanlılar’a karşı sa­vaşa­rak. Son ola­rak da sa­vaşın son­un­da Kar­lofça barışı görüş­me­ler­in­de iki im­pa­ra­tor­luk de­le­ge­si­nin yardımcı danış­manı (con­sig­li­e­re as­sis­ten­te) ola­rak. Da­hası barış ant­laş­masın­dan son­ra Mar­sig­li çok ön­em­li bir dip­lo­ma­tic gör­ev üst­len­miş­tir: 1699’da İmp­ar­at­or I. Leo­pold ta­rafın­dan Os­manlı İmp­ar­at­orl­uğu ile Habs­burglar arasın­da yeni sınırın tes­pi­ti ve çi­zil­me­si gör­evi tev­di edil­miş­tir. Bu gör­ev Osmanlılar’ın Habsburglar’a Ma­caris­tan, Hır­vat­is­tan, Slo­ve­nya ve Tran­silv­anya top­rak­larını bı­rak­mak zo­runda kal­ma­ları­na rağ­men, büyük ölçü­de Osmanlılar’ın ön­em­li bir güç ola­rak iti­bar ve nü­fu­zu­nu sür­dür­me­si­ni sağ­laya­cak düzen­le­me­ler se­be­biy­le an­cak 1701’de bi­ten uzun ve yo­ru­cu bir gör­ev­di. Mar­sig­li bu çok yön­lü tec­rü­be­le­ri­ne dayana­rak bir kısmı yayın­lan­mamış ve bu­gün Bo­lo­nya Üni­ver­si­te­si Kü­tüp­ha­nesin­de (BUB) ‘Mar­sig­li Tasnifi’nde (Fon­do Mar­sig­li) ye­r­alan bir çok yazı ka­le­me aldı. Lu­i­gi Fer­di­nan­do Marsigli’nin Os­manlı­lar hakkın­da en ön­em­li es­e­ri “Sta­to mi­li­ta­re dell’Impero Ot­tom­ano, inc­re­men­to e dec­re­men­to del me­de­si­mo (Os­manlı İmparatorluğu’nun As­ke­ri Va­ziye­ti, Yük­se­liş ve Çö­küşü) isim­li ve 1732’de çift dil­li (İtalyanca-Fransızca) ola­rak bası­lan es­e­ri­dir. Bu ki­tap sa­de­ce is­mi­nin ima et­tiği üze­re Os­manlı as­ke­ri du­ru­mu üze­ri­ne mü­kem­mel bir kay­nak ol­duğun­dan değil, aynı za­man­da Macaristan’da Türk­le­re karşı sa­vaşın ta­ri­hi ve Os­manlı İmparatorluğu’nda kül­tü­rel yaşam için kıy­met­li bir kay­nak ol­duğun­dan çalış­mamız­da ayrıntılı bir şe­kil­de in­ce­len­miş­tir. Marsigli’nin bu yaz­ma­ların­dan baş­ka, Va­ti­kan Kütüphanesi’nden son­ra bu tür­de­ki ikin­ci en ön­em­li kol­lek­siyo­nu olan ve birçok Türkçe bel­ge de içe­ren Marsigli’nin Bolonya’daki Doğu Ely­az­ma­ları kol­lek­siyon­una da değin­me­liyiz.

Bu ör­nek­ler üze­ri­ne çalış­ma­lar­dan Viyana’daki as­ke­ri par­ti (Mi­litär­par­tei) üye­le­ri ad­de­di­len İt­al­yan kö­ken­li as­ke­ri li­der­le­rin (diğer ke­sim ile de çatış­ma için­de) nasıl daima Osmanlılar’ın Ma­car Krallığı top­rak­ların­dan sürül­me­si zo­run­lu­luğu­nu sa­vun­duk­larını göre­bi­li­riz. Bu İt­al­yanl­ar ba­kan­lar ve İmp­ar­at­or nezdin­de Avrupa’daki Müs­lü­m­an gü­cü­nü ber­ta­raf ede­bi­le­cek Türkler’e karşı Büyük Sa­vaş fi­k­ri­ni yaydı­lar. Siya­si sah­a­da, daha birçok Ita­lyan as­ke­ri arasın­da Mon­te­cuc­co­li, Ca­raf­fa ve Mar­sig­li sa­vaş­ta­ki et­kin­liği artır­mak için bir ta­raf­tan İmp­ar­at­or Leopold’ün mut­la­kiyetçi he­def­le­ri­ni des­tek­le­meye çalıştı­lar, diğer ta­raf­tan, as­ke­ri sah­a­da yazı­ları ve ön­er­i­le­ri ve el­bet­te as­ke­ri fa­a­liyet­le­ri ile 1699 Kar­lofça ant­laş­ması ile bi­te­cek olan bir sü­reç­te Macaristan’ın Os­manlı hak­i­miyet­in­den kur­tarıl­ması­na katkı­da bulun­du­lar.

indir

No tags for this post.

Vélemény, hozzászólás?